Azərbaycan televiziyası: Tamaşaçını itirən ekranlar

Azərbaycan televiziyası son illərdə ciddi etimad və auditoriya böhranı yaşayır. Bir vaxtlar cəmiyyətin əsas informasiya və əyləncə mənbəyi olan televiziya bu gün rəqəmsal platformalar qarşısında mövqeyini sürətlə itirir. Bu prosesi yalnız internetin inkişafı ilə izah etmək düzgün olmazdı. Əsas sual budur: tamaşaçı televiziyanı tərk etdi, yoxsa televiziya tamaşaçını itirdi?

Məncə, problemin kökü məhz ikinci yanaşmadadır. Çünki texnologiya bütün dünya üçün eyni sürətlə inkişaf edib. Ancaq bir çox ölkələrin televiziya kanalları yeni reallığa uyğunlaşaraq keyfiyyətli analitika, araşdırma jurnalistikası, sənədli filmlər və peşəkar debatlarla öz auditoriyasını qoruyub saxlaya biliblər. Azərbaycanda isə əksər kanallar uzun illər eyni məzmun və eyni format ətrafında dövr etməyə üstünlük veriblər.

Bu gün televiziya ekranlarında cəmiyyətin həllini gözləyən sosial, iqtisadi və hüquqi problemlərinin dərin təhlilindən daha çox sensasiya xarakterli mövzulara, qalmaqallara və reytinq naminə hazırlanmış verilişlərə üstünlük verilir. İctimai maraq əvəzinə kommersiya marağının ön plana keçməsi televiziya ilə tamaşaçı arasında etimad körpüsünü zəiflədib.

Digər diqqətçəkən məqam peşəkar jurnalistikanın geri plana keçməsidir. Araşdırma materiallarının, ekspert müzakirələrinin və faktlara əsaslanan analitik proqramların sayı kifayət qədər deyil. Tamaşaçı artıq sadəcə hadisənin baş verdiyini deyil, onun səbəblərini, nəticələrini və mümkün həll yollarını da öyrənmək istəyir. Bu ehtiyac ödənilməyəndə insanlar cavabları internetdə, podkastlarda və müstəqil rəqəmsal platformalarda axtarırlar.

Müasir tamaşaçı passiv izləyici deyil. O, müqayisə edir, müxtəlif mənbələrdən informasiya alır və keyfiyyəti seçir. Sosial media televiziyanın rəqibi olduğu qədər, onun çatışmazlıqlarını üzə çıxaran güzgüyə də çevrilib. İzləyici keyfiyyətli məzmun tapmadıqda bir neçə saniyə ərzində başqa platformaya keçir. Bu, televiziya üçün yeni və sərt rəqabət mühitidir.

Bütün bunlara baxmayaraq, Azərbaycan televiziyasının potensialı hələ də mövcuddur. Ölkədə peşəkar jurnalistlər, yaradıcı insanlar və güclü texniki imkanlar var.

Çatışmayan əsas məsələ müasir yanaşma, redaksiya cəsarəti və tamaşaçı maraqlarını mərkəzə qoyan proqram siyasətidir. Televiziya yalnız əyləndirməklə deyil, həm də maarifləndirməklə, düşündürməklə və ictimai müzakirəyə töhfə verməklə öz nüfuzunu bərpa edə bilər.

Azərbaycan televiziyasının gələcəyi yeni studiyalarda və bahalı dekorasiyalarda deyil, məzmunun keyfiyyətindədir. Tamaşaçı artıq görüntüyə deyil, sözə, fakta və peşəkarlığa qiymət verir. Bu reallıq qəbul edilmədiyi müddətdə auditoriyanın rəqəmsal platformalara axını davam edəcək.

Televiziyanın yenidən cəmiyyətin etibarını qazanması mümkündür. Bunun üçün ilk növbədə bir həqiqət qəbul edilməlidir: müasir dövrdə tamaşaçını ekrana bağlayan texnologiya deyil, etibarlı informasiya, peşəkar jurnalistika və keyfiyyətli məzmundur.

Müəllif: İsrafil Şükürov