https://innews.media/uploads/news/2026-05/_innews_310b8a7ad70e662c5a760c216_o.jpg
2026-cı il qlobal şəhərləşmə siyasətində tarixi bir dönüş nöqtəsi kimi qeyd olunur. 17-22 may tarixlərində Azərbaycanın paytaxtı Bakıda BMT-Habitat-ın himayəsi altında dünyanın ən böyük şəhərsalma təşkilatlarından biri olan Dünya Şəhər Forumunun (WUF13) 13-cü sessiyası keçirilir.
Bu iki ildən bir keçirilən tədbir təkcə şəhərsalma mütəxəssislərini deyil, həm də dövlət başçılarını, yerli administrasiyaları, akademikləri, ətraf mühit üzrə mütəxəssisləri, investorları və vətəndaş cəmiyyəti nümayəndələrini bir araya gətirir. Çünki şəhərlər məsələsi artıq yalnız "tikinti" və ya "infrastruktur"la bağlı deyil. Bu gün şəhərlər iqlim böhranının, iqtisadi bərabərsizliyin, miqrasiyanın, mənzil problemlərinin və sosial ədalətsizliyin mərkəzindədir.
Məhz bu səbəbdən, Bakıda keçirilən WUF13 yalnız gələcəyin şəhərlərini deyil, gələcəyin insan həyatını müzakirə edir. Dünya əhalisinin təxminən 57%-i hazırda şəhərlərdə yaşayır. Birləşmiş Millətlər Təşkilatının məlumatlarına görə, bu rəqəm 2050-ci ilə qədər 68%-ə çatacaq. Lakin, şəhərləşmənin sürətlə artdığı bir dünyada təxminən 3 milyard insan hələ də qeyri-kafi mənzil şəraitində yaşamaq üçün mübarizə aparır. WUF13-ün əsas gündəliyi məhz burada formalaşır:
“İnsan ləyaqətinə layiq yaşayış sahələri necə yaradılmalıdır?”
Forum çərçivəsində keçirilən sessiyalarda mənzil böhranından iqlim dəyişikliyinə, nəqliyyat siyasətindən qida təhlükəsizliyinə qədər geniş məsələlər müzakirə olunub. Açılış və bağlanış mərasimlərinə əlavə olaraq, nazirlərin görüşləri, xüsusi sessiyalar, BMT-nin dəyirmi masaları, akademik tədbirlər, şəhər kinoteatrı, şəhər kitabxanası və innovasiya mərkəzləri də daxil olmaqla onlarla müxtəlif platforma yaradılıb.
Birləşmiş Millətlər Təşkilatının Dəyirmi Masasında verilən mesajlar xüsusilə diqqətəlayiq idi. Vurğulanıb ki, mənzil problemi yalnız “sığınacaq” problemi deyil; o, həm də yoxsulluq, sağlamlıq, iqlim dəyişikliyinə davamlılıq, enerjiyə çıxış, təhsil və iqtisadi inkişafla birbaşa bağlıdır.
Anaklaudiya Rossbax çıxışında hissə-hissə həll yollarının artıq kifayət etmədiyini bildirərək dedi: "Sistemli əməkdaşlıq olmadan qlobal mənzil böhranını həll etmək mümkün deyil". Bu bəyanat təkcə şəhərsalma mütəxəssisləri üçün deyil, həm də hökumətlər üçün güclü bir mesajdır. Forumda vurğulanan ən vacib mövzulardan biri iqlim və mənzil arasındakı əlaqə idi. Birləşmiş Millətlər Təşkilatının Ətraf Mühit Proqramının məlumatlarına görə, binalar qlobal karbon emissiyalarının təxminən 34 faizini təşkil edir. Bu nisbət şəhərləşmənin artıq ətraf mühit təhlükəsizliyi məsələsinə çevrildiyini açıq şəkildə göstərir.
Bu gün dünyanın bir çox ölkəsində yüksələn beton konstruksiyalar bir tərəfdən müasir həyatın simvolu kimi qəbul edilir, digər tərəfdən isə iqlim böhranını sürətləndirən amillər arasındadır. Buna görə də, WUF13-də "yaşıl şəhərlər", "iqlimə davamlı mənzil", "davamlı tikinti materialları" və "enerji səmərəliliyi" kimi anlayışlar ön plana çıxdı.
Forumun diqqət çəkən aspektlərindən biri də Türkiyənin adının çoxsəviyyəli idarəetmə və yerli inkişaf nümunələri arasında çəkilməsi idi. Türkiyənin şəhərsalma təcrübəsi; Sürətli şəhərləşmə, fəlakətlərin idarə olunması, sosial mənzil siyasəti və yerli özünüidarəetmə təcrübələri qlobal miqyasda yaxından izlənilir. Zəlzələlərin reallığı ilə qarşılaşan bir ölkə olaraq, Türkiyənin təhlükəsiz mənzil siyasəti üçün yeni modellər hazırlaması təkcə regional deyil, həm də qlobal əhəmiyyət kəsb edir. Çünki indi şəhər təhlükəsizliyi yalnız tikinti ilə bağlı deyil; bu, sosial dayanıqlığın qurulması ilə bağlıdır.
Bakıda verilən ən güclü mesajlardan biri bu idi:
"Heç bir qurum bu böhranı təkbaşına həll edə bilməz."
Birləşmiş Millətlər Təşkilatının, yerli hökumətlərin, özəl sektorun, akademik dairələrin və vətəndaş cəmiyyətinin birlikdə hərəkət etməli olduğu və şəhərlərin gələcəyinin yalnız mühəndislik layihələri ilə deyil, həm də sosial ədalət hissi ilə formalaşacağı vurğulandı.
Bu gün dünya yeni bir şəhər paradiqmasının astanasındadır. Diqqət artıq göydələnlərin hündürlüyünə deyil, şəhərlərin insan həyatına nə qədər dəyər qatdığına yönəlib. Mərkəzdə beton deyil, insanların olduğu şəhərlər qurmaq qarşıdakı illərin ən böyük qlobal problemi olacaq.
Bakıda keçirilən WUF13 sadəcə bir forum deyil; bu, bəşəriyyətin gələcəyi üçün güclü bir çağırışdır. Çünki şəhərlər artıq sadəcə yaşadığımız yerlər deyil, taleyimizin formalaşdığı mərkəzlərdir.
Və görünür ki, gələcəyin dünyası və şəhərləri onları düzgün başa düşən cəmiyyətlər tərəfindən qurulacaq.
Jurnalist Murat Genç tərəfindən
Ən son xəbərləri səhifəmizdən də izləyin
